Yazmak için ya bir olayın gerçekleşmesine şahit olmanız veya bir
ilhamın gelmesi gerekir: ben de geçen Cuma günü Radikal’de Hakkı
Devrim Üstadımıza yönlendirilen bir soruya yazdığı cevap üzerine
aşağıdaki satırları karalamaya karar verdim…
Dil Yâresi
Türkçe dostlarından (Nurten Balcı)
* Bir hususta ne düşündüğünüzü merak ederim. Radikal’deki bir yazıda
dikkatimi çekti. Sanırım çok genç bir arkadaş da değil, kullandığı
kelimelerden öyle anladım. «Avam fatal» diye bir deyim icat etmiş. /
Araştırdım, çok kullanılır bir tarif değil. Sonradan yapma kelime ve
deyişler hakkında ne düşünürsünüz?
– Dilde anlamlı ve güzel yeniliklere elbette taraftarım. Siz dolmuş
gibi, gecekondu gibi yakın tarihte «icat edilmiş» / kelimelerden
şikâyetçi olana hiç rastladınız mı? Ben, hayır!
Avam, «halkın alt tabakası» demek; pek de üstün nitelikler
edinmemiş, edinememiş kimseler, demek.
Fransızca fatal’i «Kaçınılmaz, mukadder, alında yazılı olan»
anlamlarında biz de kullanıyoruz.
Ben avam fatal teklifini, «kaçınılmaz, adeta alın yazısı
niteliğinde; sözünü ettiklerimizin pek de elinde olmayan sebeplerle
oluşmuş bir sonuç, bir hal, kimseler, çevreler» diye anlıyorum.
Acaba öyle mi? Gerisini, bu
konuda biraz daha aydınlandıktan sonra getirebiliriz.
Karen Dupré : Femme Fatale
Hakikaten Fatal kelimesi Fransızcada “karşınıza çıkması önlenemez,
mukadder” anlamına gelir. Dikkat ederseniz “mukadder”ın
içinde “kader” kelimesi mevcuttur. Çünkü her iki kelime de
Arapçada “k, d, r” kökünün türevleridir: yani alınyazısı….
Bunun en güzel örneğini ise, Fransızcadaki “Femme Fatale”
deyiminde görürüz. “Alın yazınızdan dolayı karşınıza çıkması
engellenemez kadın” demektir, yani bir cins kaderin oyunu…
Buna karşılık, İngilizcede fatal kelimesi “mukadder” anlamına
gelmekle birlikte, ilk önemli manası “ölümcül”dür. “Letal” de
“fatal” gibi öldürücü demektir. Tıpta “öldürücü doz” anlamında fatal
yerine, -kader ölümü ile karışmasın diye- “letal doz”u kullanırız..
Demek ki, İngilizler “Femme Fatale”’i “Kaderin Kadını”
değil de “Öldüren
Kadın”
olarak algılarlar.
Mesela 1. Dünya Savaşı sırasındaki becerileriyle Mata Hari,
casustan öte, bir Femme Fatale' dir. Tarihteki en güzel
örnek ise Kleopatra' dır. Ama ne yazık ki her ikisinin de
hayatı -hatta tüm "femme fatale" lerin yaşamı- güzel
olmamış, acı son ile noktalanmıştır.
Bir çok kez filmlere konu olan "Femme Fatale", aynı zamanda
3 filme de ismini vermiştir; Sinemanın başında 1912 de, 1991
de ve nihayet Brian de Palma tarafından 2002 de...
Konuyu
Avam Fatal seviyesinde irdelemek istersek; buna en güzel
örnek "Yaprak Dökümü" dizisindeki Ferhunde'dir.
Dizide fark ettiğiniz üzere Femme Fatale Ferhunde
güzelden çok, alımlı, çekici ve elde ettiği erkeği mahveden
kadındır.
Doğal olarak kainat süregeldiğince birçok "Femme Fatale" tarihte
yerini alacaktır..
Karen Dupré : Femme Fatale
İsterseniz konuyu “Fatal” kelimesinin iki
anlamını birleştirerek irdeleyelim:
