Yukarıdaki
içkilerin özelliği hemen hemen aynıdır ve yüksek alkollü, damıtılmış
içkilerdir.
Rakı ve Arak kelimesi hakkında çok muallak bilgiler mevcuttur : Kökeni,
tadı, hatta söylenişi çok değişkendir.
Rakının kökeni de Arak kelimesidir.
Arak
ise Arapçadan gelmektedir ve saydam, şekersiz, distile bir alkol
türüdür. Arapçada arak « ter » veya « sert meyve suyu »
anlamına gelmektedir.
Arak’ı, meyve, şeker kamışı, hindistan cevizi suyundan yapılmış, Rom ve
viski gibi kehribar renginde olan « Arrak » ile karıştırmamak
gerekir. « Arrak » Hindistan ve Sri Lanka kökenlidir ve günümüzde de
Güney, Güney-Doğu Asyada üretilir.
Arak’ ın, Ortadoğudaki musevi ve hristiyan azınlıklar tarafından
geliştirilmiş olduğu tahmin edilmektedir. İslamın ilk zamanlarında Cabir
İbn Hayyam adındaki bir simyacı imbik’i icad ederek, alkolun
damıtılmasını kolaylaştırmıştır. Fakat islam dini alkol kullanımını
yasakladığı için müslümanlar bu buluşu, parfümleri damıtmak ve « khol »
üretimi için kullanmışlardır.
Araplar kolün üretim sanatını önce İspanya’ya taşıdılar, sonrada tüm
Avrupaya yaydılar. Bu olay, hristiyan topraklarında imbikle alkol
üretimine yol açtı ve ismi de arapça
« al-khol »
=alkol
den aldı.
Demek ki, alşimist (simyager), imbik ve alkol
kelimelerinin kökeni arapçadır.
Daha sonra, damıtılma işlemini Çinliler Endenozya’ ya taşıdılar. Bizim
rakımızın üzümden üzerilmesine karşılık, Bali’de köylüler Arak’ı
geleneksel olarak pirinç ve hindistan cevizi özsuyundan üretirler.
Tabii, Arak büyük şirketler tarafından da üretilmektedir. Tüm damıtılmış
alkollerde olduğu gibi, kalitesi değişkendir.
Bali’de turistler en popüler iki karışımdan tadarlar.
Endenozyalı yerliler aynı isim altında başka bir içki olduğundan bile
habersizdiler.
Arak’ı horoz dövüşleri ve bazı seromoniler esnasında içerler. Bu uğurda
kullanılan Arak’ın kalitesi çok düşüktür.
İyi kalite Arak ticaret dünyası için ayrılmıştır.
Arak Ayini
Geleneksel olarak Arak bir tapan (muz ağacı gövdesinden yapılmış
kepçe) içine dökülür. Papaz veya yardımcısı tapanı sol elle kavrar, sağ
elinin parmaklarının tuttuğu bir çiçek yardımıyla tapanın içindeki
Arak’ı yukarıdaki tanrılarına doğru serper. Bu jestin adı “Ngayabang”dır.
Daha sonra rahip tapanı sağ eline geçirir ve sonra Arak’ı toprağa
döker. Böylece kutsal içki önce Tanrılara, sonra toprak altındaki daha
basit varlıklara/ruhlara gönderilmiş olur. Bu hareketin adı da “Matabuh”dur.
Arak aynı zamanda Pirinç İlahesi Dewi Sri adına toprağa da serbestçe
serpilir.
Sonuç olarak Arak hiç bir zaman bir yarışma kazanabilecek bir içki
değildir. Fakat Bali kültürünün parçasıdır ve aynı zamanda bir çok
turistin macera gibi bu ayini yaşamasını sağlar.
Arak –rakı gibi- çok kuvvetli bir alkoldür!
Ölçülü için!

Patrick Monsarrat’nın “L’ARAK, CET INCONNU...” isimli yazısı temel
alınarak derlenmiştir.
Derleyen:
Dr. Ahmet GİRGİN