Gazetede, aile kararıyla öldürülen bir genç kızla ilgili haber vardı dün. İçiniz mi karardı? Biliyorsunuz bu ülkede her şeye çabuk alışılır, bir kahve alın hemen geçer. Ya da hiç okumayın en iyisi. Yaşadığımız çağ, yaşadığımız kente bakın, pek çok şeyde dünyayla aşık atacak düzeyde gelişmiş hissediyoruz kendimizi ama bir yandan da böyle gerçekler var işte etrafımızda.

Binlerce yıl öncesinin inançlarında kadına tapma, kadına ibadet etme varken bugün gelinen noktaya bakar mısınız? Ya da bir nokta ki bin yıldır aynı yerde duruyor.

Bir yer; Efes yakınlarında, bir koru. Yakında bir ırmak; Cenchrius ırmağı. Leto' nun doğum yaptıktan sonra yıkandığı ırmak burası. Leto, çapkın Zeus'un birlikte olduğu kadınlardan biridir. Karnında Zeus'un çocukları, Apollo ve Artemis, Zeus'un kıskanç karısı Hera'nın güneşin ışınlarının erişebildiği hiç bir yerde doğum yapmaması için peşine taktığı yılan Python' dan kaçarken buraya sığınmıştır. Koruda onlara sütannelik yapacak Ortygia ile karşılaşır. Kuretler burada silahlarını birbirine vurup ses çıkararak Hera'yı sağır ederler ve Leto da çocuklarından Artemis'i bu koruda doğurur. Sonra Hera'dan kaçarak Delos'a gelir ve Apollo'yu da burada doğurur. Efes, Artemis'in doğum yeridir. Efesliler bundan gurur duyarlar. Amazonlar ise Dionysos'a yenilmelerinin ardından kaçarken, Herakles'in Amazon kraliçesi Hippolyte' yi yenmesi üzerine koruya sığınırlar.Burada ilk Artemis mabedini kurdular. Ve Dionysos, zafer sarhoşluğuyla buraya sığınan kadınları affeder . Bakın şu sözcüğe;"sanctuary".Hem mabet hem de sığınak anlamına gelir.Yine efsaneye göre Hercules, Amazonlar'ın sunağının olduğu yere Lydia zaferinden sonra bir tapınak inşa ettirip, resmen "Artemis Kültü"'nü başlatır. Ne istilacı Pers Kralları, ne de Makedonyalı Büyük İskender kültün kutsallığına dokunmadı. Keza Romalılar; hep saygı gösterdiler. Dokunulmazlık; hem tapınağın kendisini, tapınağa ait arazileri ve ürünlerini, tapınağın hazinesini, tüm tapınak ahalisini kapsıyordu:
Rahipler, rahibeler ve sığınmacılar; ancak ilginçtir ki Artemis'in ilk sığınmacıları olan kadınlar hariç. Neyse Tiberius tapınakların suçlularla dolduğunu bildirip dokunulmazlık zırhını kaldırtır. Efes Artemis Tapınağı hariç. Ancak, M.S I.yüzyılın ikinci yarısında yaşamış olan Plutarch'ın izniyle, tapınağına kaçan tüm borçlulara özgürlük ve güvence sağlamaya devam etti. Tüm yabancılar tapınağa buyur edildi; özgür kadınlar asla. Gerçi ayrıcalıklı durumlar da yok değildi; bakirelerin tapınağa sığınmasına izin veriliyordu örneğin, ama sığınma talebinde bulunan evli kadınlar büyük cezalarla karşılaşıyorlardı. Özgür olmayan kadınlardan ise, örneğin sahibinin kötü davrandığı köle kadınların, sahiplerinden kaçıp tanrıçaya sığınma hakları vardı. Böyle durumlarda, tapınağın diğer sığınmacıları üzerinde herhangi bir yaptırımı bulunmayan Roma Valisi köle ile sahibinin durumunu yargılar, eğer sahibinin köle kadına kötü davranmadığına karar verirse sahibin, kaçtığı için onu cezalandırmayacağına yemin ettikten sonra, kölesini geri almasına izin verirdi. Kölenin şikayetlerinde haklı olduğunun anlaşılması durumunda ise kadın tapınakta kalır ve tanrıçanın hizmetine girerdi. Nerede o koru? Tapınağın arka tarafında yapıdan biraz daha uzakta bulunan şu koru tam olarak nerede? Benim derdim bu. Hani, içinde bir zeytin ağacının gölgesinde Leto'nun Artemis'i doğurduğu o koru nerede? Bir sürü selvi ve çam ağaçlarının bulunduğu koru ( bu ağaçların Artemis kültünde kutsal ağaçlar olduğunu eklemeliyim) Dünyada ateşe tapanlar hala varken, nasıl olur da" Yedi Uyuyanlar" denen adamların gözlerini kapatıp açmaları arasında geçen süre içinde Efes'te güzeller güzeli Artemis'e tapınan bir grup insan bile kalmadı ve binlerce yıllık inanış tarihe karıştı ? Koruda bir de mağara varmış, içinde Syrinx adlı çalgı bulunuyormuş. Syrinx aslında bir peri ve Pan tarafından izleniyor ve mağaraya doğru kaçıyor. Pan onu saçlarından tutarak akaladığında Syrinx toprağa kök salan sazlara dönüşüyor, Pan sazları kesiyor kızı bulmak için. Ama onun bir değişim geçirdiğinin farkına varıyor, onu öldürdüğünü düşünerek sazı ağzına götürüyor öpmek için. Pan'ın nefesi sazları seslendiriyor. Ve mağarayı sazlarla kapatıyor. Artemis'e tapınanlar bu çalgıyı ona adıyorlar ve bakireler dışındakilerin mağaraya girişini yasaklıyorlar. Bir kadının iffetinden şüphe duyulduğu zamanlarda, kadın, halk tarafından özel bir kıyafet içinde, bu mağaraya getiriliyor. Kadın mağaraya girer girmez görünmez eller tarafından mağaranın kapıları kapanıyor. Kadın eğer bakireyse içeriden syrinx'in ilahi melodisi duyuluyor, kapı kendiliğinden açılıyor ve kız dışarı çıkıyor.Yok değilse, içeriden ağlama sesleri duyuluyor, üç gün sonra Artemis rahibeleri içeri girdiğinde boş buluyorlar mağarayı. Bekaret testi! Neyse ki bir efsane sadece!) Artemis, bakire bir tanrıçadır. Çok memeli ama bakire bir tanrıça. Çok memeli olmasına Falkaner'in bir açıklaması var: "Mısır Deltasının tanrıçası İsis ve Yunan Diana'nın adları;"beslemek" anlamına gelen ibranice "rehah" sözcüğünden türetilmiş olduğunu kabul ettikleri RhSa ile aynı tanrı olduğu yolunda bir görüş bildiriyor.Çünkü Diana 'da da bedenini kaplayan çok sayıda hayvan memesi var. "Diana figürlerinde sıkça görülen yengeç motifi Nil'in taştığı kıyıda oluşturduğu burç işaretine denk düşüyor. Bu görüşe göre Efes Artemis'i on iki burcu temsil ediyor. Önde görülen memeleri Koç, Boğa, İkizler, yengeç ve Arslan saatlere göre bölünüp, yerleştirilmişler. Gerdanlığı, eski dönemlerin temel besin kaynağı "acorn" veya bazı başka kaynaklarda geçtiği haliyle "eincorn" buğdayından, yani, Başak. Gücünü simgeleyen Arslan'lar kollarında ve elleri kendisine gelecek herkesi kabul edeceğini gösterecek şekilde açılmış."Kime peki? Bereket. Bereket= Ana. Ana= Dişi. Tanrılar anası - Kibele- Artemis. Zor olanı başarır Efes Artemis'i. Yani bereket veya doğurganlıkla bekaret yani hiç doğurmamışlığı birleştirir. İnsanın dişisine atfedilen tüm niteliklere sahiptir o ve bu nedenle de Artemis'den herhangi bir insanoğlu dünyaya getirmemiş Bakire'ye, Meryem'e geçiş kolaydır.Ama bu geçiş, yüzyıllar alır, binlerce hayata mal olur.1800' lerde bir rahibenin rüyasından yola çıkarak,Meryem ana Evi yapılır. Bulmaca benim gibilerin zihnini kurcalar; Kibele= Artemis= Meryem Ana. Doğa= Bereket= Ana= Dişi= Bakire= Üç (Madde ile sonsuzu birarada tutan kutsal üç) = Bir( Kutsal üç İslam'da bir değil midir?) Bu bir denge. Denge bozulduğu anda ortada kalan dişidir. Okuduğum haberden bunu çıkardım............................... Bereket tanrıçası, doğurganlık simgesi anaç Kibele' den İsa'nın bakire anası Meryem'e uzanan uzun yolun sonunda, insanlar hala hastalarını Meryem'in kutsal sularının aktığı yere getiriyor, çare arıyorlar. Bu ülkede saçma sapan, acınası bir biçimde bakirelik tartışmalarını da geçtim, genç kızlar töre gereği öldürülürken, Güzel Artemis, Selçuk Müzesi'nde ziyaretçilere gülümsüyor. Biz kadını, kadın tanrıçayı anlatıyoruz, dışarıda genç bir kızın canına kıyılıyor.

SONUÇ: Artemis Tapınağı'nın arkasındaki o koruyu istiyorum yeniden. Bu ülkenin acilen içi; selvi, çam, zeytin ağaçlarıyla dolu, geniş bir sığınma evine ihtiyacı var bakire ve bakire olmayanlar için.

S.KALİ